Genel Sebepler:

  • Yaşlanmaya bağlı olarak mesane kaslarının zayıflaması
  • Aşırı aktif mesane
  • Obezite
  • Sigara
  • Kronik öksürük
  • Kabızlık
  • Demans gibi nörolojik sorunlar
  • Hareket kısıtlılığı / uzun süre yatağa bağımlılık durumu
  • Diyabet
  • Genetik Faktörler
  • Prostat büyümesi kaynaklı olarak olarak idrar yolunun daralması (erkek)
  • Hormon dengesizliği (kadın)

 

Yatan Hastalarda

  • Hareket kısıtlılığı / uzun süre yatağa bağımlılık durumu
  • İnme
  • Diyabet
  • Parkinson
  • Demans

Yatan Hastaların Bakımı

Hareket Kısıtlılığı Olan Hastalarla İlgili Olarak Bilinmesi Gerekenler

  • Hareket kabiliyeti kısıtlanmış olanlar ile tekerlekli sandalye veya yatağa bağımlı olan hastaların neden belli bölgelerinde yara gelişir?

Vücudun özellikle kalça, dirsek, topuk, ense ve omuz gibi bölgelerindeki deri, hareket kabiliyeti azalmış/kalmamış hastada uzun süre sabit basıya maruz kalır. Bu bası, o bölgedeki dokunun zamanla daha az kanlanmasına, daha az beslenmesine neden olur; deri incelir ve “bası yara” gelişimine yatkın hale gelir.

  • Hareket kabiliyeti kısıtlanmış olanlar ile tekerlekli sandalye veya yatağa bağımlı olan hastalarda gelişebilecek bası yaralarının önlenmesi neden önemlidir?

Bası yarası, nispeten önlenebilir bir sağlık sorunudur. Bası yarası geliştiği takdirde tedavisinde cerrahi, fizik tedavi gibi birçok sağlık uzmanının ve ekipmanının desteği gerekmektedir.  Yaratacağı ek ekonomik yükün yanı sıra hasta sağlığı ve yaşam kalitesinde ek olumsuz etkilere neden olacaktır. Hasta yakınları da bu durumdan etkilenecektir.

  • Bası yarası sadece sürekli hareketsiz olan hastaları mı etkiler?

Bası yaraları özellikle tekerlekli sandalye veya yatağa bağımlı olan hastaları etkiliyor gibi gözükse de kalp-damar sistemi, kırık-çıkık gibi hareket kısıtlayıcı sağlık sorunları nedenleriyle belli bir süre hareketsiz yaşam sürdürmek zorunda kalan hastalarda da gelişebilmektedir.

Bunun nedeni, bu tür hastalarda hareket kısıtlılığının belli bir dönemle sınırlı kalması nedeniyle gelişmesi olası sorunun gözardı edilip temel sağlık problemine yönlenilmesidir.

  • Bası yara gelişim sıklığı nedir?

İyi hasta bakımı ile bu tür sorunların gelişimi önlenebilir.

Daimi hareket kısıtlılığı olmayan hastaların %10’ununda

Yatağa bağımlı hastaların %53’ünde

Hobi Bahçeciliği

Tekerlekli iskemleye bağımlı hastaların %37’sinde bası yarası gelişebilmektedir

Hobi Bahçeciliği

  • Bası yarası gelişimine sebep olan koşullar nelerdir?

Sürekli hareketsizlik – dokunun kanlanmasını azaltır. Kas işlevinin durmasına ve kan dolaşımının yavaşlamasına bağlı olarak vücut savunma sistemi sıvıları bozukluğa uğrar, bölge enfeksiyona yatkın hale gelir.

İdrarını tutamama – derinin ıslanmasına ve ıslak kalmasına neden olarak bakteriyel enfeksiyon gelişimine ve yara oluşumuna zemin sağlar. İdrar inkontinansı bası yarasını beş kat artırmaktadır.

Cildin çarşaf, koltuk gibi temas ettiği yüzeye sürtünmesine neden olacak hareketler – hareketsizlik nedeniyle incelen deride bakteriyel enfeksiyon gelişimine ve yara oluşumuna zemin sağlar.

İleri yaş, diyabet varlığı, yetersiz beslenme gibi koşullar da bası yarası gelişimine sebep olmaktadır.

  • Bası yarasının hastadaki aşamaları nelerdir?

Evre I: Genellikle kemik çıkıntıları üzerindeki sınırlı bir alanda ortaya çıkan, deri bütünlüğü bozulmamış olan, parmak basmakla solmayan kızarıklık. Koyu renkli insanlarda tespiti zor olan bir aşamadır. Bu alan, çevresindeki alanla karşılaştırıldığında ağrılı, sert, yumuşak, daha sıcak ya da daha soğuk olabilir.

Evre II: Cildin içeriye doğru ikinci katmanını da içerecek şekilde kırmızımsı pembe renkte yara yatağı varlığı. Yaraya bazen enfeksiyon da eşlik edebilir.

Evre III: Cildin en alt tabakalarına ve kas yapıya kadar inmiş, ülser görünümlü derin, krater görünümlü yara varlığı. Yara yatağında kemik / kas yapı görülmez. Yaraya bazen enfeksiyon da eşlik edebilir.

Evre IV:  Kas, kemik ve çevre dokularında harabiyete sebep olan tünelleşmiş yara varlığı. Kas ve kemik gözle görülebilir.

Hobi Bahçeciliği

  • Bası yarası oluşumunu önlemede neler yapılabilir?

Beslenme bozukluklarının önüne geçilmelidir.

Hastanın temizliğine dikkat edilmelidir.

Haftada en az 2 kere banyo yapılmalı, banyoda cildi tahriş etmeyen yumuşak sabunlar ılık su ile kullanılmalıdır. Banyo sonrası cildin kurumaması için hafif nemlendiricilerden destek alınmalıdır.

Düzenli olarak ayak ve tırnak bakımı yapılmalıdır.

İdrar kaçırma takip edilmeli ve hemen temizlenip cilt nemli bırakılmamalıdır.

Terleten kumaş giysiler, sentetik çoraplar tercih edilmemelidir.

Yer değiştirirken hastanın kendini kaydırmasına izin verilmemelidir.

Hastanın durumuna uygun tıbbi yatak ve yastık kullanılması önerilir.

Yatak çarşaflarının kuru, temiz ve kırışıksız olmasına dikkat edilmelidir.

Yatan hastaların pozisyonu 2 saate bir sürüklenip çekilmeden değiştirilmelidir.

Tekerlekli iskemle kullanan hastalara her yarım saatte bir kollarından güç alarak kendilerini kaldırmaları sağlanmalıdır. Bu hastaların 2 saatten uzun süreli iskemle kullanımından kaçınmaları gereklidir.

Hasta veya hasta yakını olarak karşılaştığınız sorunlarla ilgili olarak en kısa sürede doktorunuza veya bir sağlık uzmanına başvurunuz, SORUNU İHMAL ETMEYİNİZ.
Erken müdahale tüm olumsuzlukların önüne geçecektir.